Czy mamy do czynienia z neoimperializmem? Rola wielkich korporacji w gospodarce

Dziedzictwo imperializmu wywarło ogromny wpływ na kształt współczesnego świata. Coraz częściej mówi się o tym, że obecnie żyjemy w erze neoimperializmu. Czym się charakteryzuje to zjawisko i co się z nim wiąże? Termin ten jest obecnie jednoznacznie negatywny i jest powszechnie używany w odniesieniu do formy globalnej potęgi, w której ponadnarodowe korporacje oraz globalne i wielostronne instytucje łączą się, aby utrwalać kolonialne formy wyzysku krajów rozwijających się.

Neoimperializm to specyficzna współczesna faza rozwoju historycznego, charakteryzująca się globalizacją gospodarczą i finansjalizacją kapitalizmu monopolistycznego. Cechy neoimperializmu można podsumować na podstawie trzech następujących kluczowych cech:


Pierwszy to nowy monopol produkcji i obrotu. Umiędzynarodowienie produkcji i obiegu, wraz ze wzmożoną koncentracją kapitału, daje początek gigantycznym wielonarodowym korporacjom monopolistycznym. Oddaje to kwintesencję tego, jak w ekonomii definiuje się monopol: jest to struktura rynku charakteryzująca się jednym sprzedawcą, sprzedającym unikalny produkt na rynku. Na rynku monopolistycznym sprzedawca nie ma konkurencji, ponieważ jest jedynym sprzedawcą towarów bez bliskiego substytutu. Ten brak konkurencji i brak zastępczych towarów lub usług oznacza, że ​​monopolista ma wystarczającą władzę na rynku, aby narzucać warunki.


Współczesna gospodarka ulega znacznej monopolizacji. Dalsza koncentracja kapitału prowadzi do powstania gigantycznych, monopolistycznych międzynarodowych korporacji, których bogactwo może być tak wielkie, jak bogactwo całych krajów. Korporacje wielonarodowe są prawdziwymi przedstawicielami współczesnego międzynarodowego monopolizmu.


Drugi to nowy monopol kapitału finansowego, który odgrywa decydującą rolę w światowym życiu gospodarczym i generuje zniekształcony rozwój, jakim jest finansjalizacja gospodarki. Finansjalizacja odnosi się do wzrostu wielkości i znaczenia krajowego sektora finansowego w stosunku do całej gospodarki. Finansjalizacja nastąpiła, gdy kraje odeszły od kapitalizmu przemysłowego. Finansjalizacja sama w sobie nie jest zła. Jej początkową rolą jest zdrowa rola przekładania produktów pracy i usług na wymienne instrumenty finansowe w celu ułatwienia handlu w gospodarce realnej. Dziś ten proces osiągnął skrajne wymiary, czym znacząco zaburza stabilność gospodarek.

Po trzecie neoimperializm to istota ekonomiczna i ogólny trend. Zglobalizowane sprzeczności kapitalizmu i różne kryzysy systemu często ulegają intensyfikacji, tworząc nową formę współczesnego kapitalizmu jako późnego imperializmu. Zmieniają się też ogólne warunki, w jakich żyjemy. W dobie neoimperializmu technologia informacyjno-komunikacyjna szybko się rozwija. Pojawienie się Internetu znacznie skróciło czas i przestrzeń potrzebną do produkcji i obiegu społecznego, powodując gwałtowny wzrost fuzji transgranicznych, inwestycji i handlu.

Jako system gospodarczy, jednym z efektów kapitalizmu jest to, że rodzi konkurencję między krajami i utrwala ubóstwo wśród krajów rozwijających się z powodu indywidualnych interesów prywatnych korporacji, a nie potrzeb ich pracowników. Jeśli rozwój świata będzie przebiegał w tym kierunku, będzie coraz więcej międzynarodowych firm, których bogactwo jest podobne do bogactwa całych krajów. Dzisiejsze kapitalistyczne gospodarki po prostu nie są zrównoważone. Stworzenie koncepcji neoimperializmu jest tych tendencji wyrazem.